niedziela, 30 wrzesień 2012 00:00

Charakterystyka Gminy

Napisane przez 
Oceń ten artykuł
(1 głos)

Gmina na tle regionu.

Gmina Ryńsk położona jest we wschodniej części województwa Kujawsko-Pomorskiego, w powiecie wąbrzeskim. Jest częścią historycznej Ziemi Chełmińskiej, która zapisała się w tradycji narodowej patriotyczna działalnością Towarzystwa Jaszczurczego.
Gmina zajmuje teren o powierzchni 200.8 km 2 i liczy 8917 mieszkańców. Obszar Gminy graniczy z centralnie położonym miastem Wąbrzeźno oraz gminami: Książki, Dębowa Łąka, Kowalewo Pomorskie, Chełmża, Płużnica i Radzyń Chełmiński. W skład Gminy wchodzi 21 sołectw skupiających 35 miejscowości.
Użytki rolne obejmują grunty orne, sady, łąki i pastwiska zajmują 75% powierzchni gminy. Pozostałe części stanowią lasy - 13,6%, wody - 2,3%, drogi - 2,5%, tereny zabudowane - 1,6%, nieużytki - 4,5% i inne.

Rys historyczny.

Istniejąca sieć osadnicza gminy ukształtowała się historycznie na bazie funkcji rolniczej.
W zaraniach państwa polskiego teren Ziemi Chełmińskiej był kresową kasztelanią i miejscem ciągłych walk z plemionami bałtyckimi, których trzon stanowili Prusowie.
W połowie X wieku władcy państwa Polan zakończyli proces jednoczenia Ziem Wielkopolski, Kujaw i Mazowsza, w tym także regionu Chełmińskiego. W wyniku podziału Polski testamentem Bolesława Krzywoustego Ziemia Chełmińska weszła w skład dzielnicy mazowieckiej.
W celu obrony ziem przed najazdem pruskim w 1226 roku Konrad Mazowiecki sprowadził na ten teren Krzyżaków i nadał zakonowi Ziemię Chełmińską. W XIII i XIV wieku miała również miejsce szeroko rozwinięta akcja kolonizacyjna i osadnicza. Późniejsze ostre konflikty o terytoria zakonu doprowadziły do wojen polsko-krzyżackich. Dopiero wojna trzynastoletnia (1454-1466 r.) i II pokój toruński w 1466 r. spowodowały powrót Ziemi Chełmińskiej do państwa polskiego. Odtąd Ziemia Chełmińska wchodziła w skład Prus Królewskich. Utworzone województwo chełmińskie objęło wówczas krzyżackie okręgi administracyjne oraz posiadłości biskupa chełmińskiego.

Największą świetność Wąbrzeźna i okolicznych miejscowości przypada na II połowę XVI wieku i początek wieku XVII. Wokół miasta rozciągały się wówczas dobra biskupa chełmińskiego, stanowiące tzw. klucz wąbrzeski. Późniejsze działania wojsk szwedzkich na terenie Ziemi Chełmińskiej spowodowały znaczne zniszczenia wsi i folwarków.
Kolejne wojny, zabory i klęski żywiołowe były dla ziemi wąbrzeskiej okresem postępującego regresu. Od 1773 roku Ziemia Chełmińska znalazła się pod zaborem pruskim. Dokonano wówczas konfiskaty dóbr kościelnych, szlacheckich i starostw. Sprowadzono osadników z Niemiec. W latach 1807-1815 ziemie chełmińskie włączono do Księstwa Warszawskiego, a po 1815 roku ponownie wróciły do Prus. W 1887 roku utworzono powiat wąbrzeski, który po pierwszej wojnie światowej wszedł w skład nowo utworzonego województwa pomorskiego.
W latach 1939-45 województwo włączono do Rzeszy Niemieckiej.
Po II wojnie światowej ponownie utworzono województwo pomorskie z powiatem wąbrzeskim. W 1975 roku zlikwidowano powiaty. W ramach tej reformy administracyjnej powstała Gmina Wąbrzeźno. Siedzibą gminy po dziś dzień jest miasto Wąbrzeźno.

Zasoby kulturowe i przyrodnicze.

Charakterystyczną cechą osadnictwa na terenie gminy jest występowanie wsi i osiedli dworskich.
Na terenie gminy występują wsie w typie przydrożnicy rzędówki i wielodrożnicy. Wsie przydrożnicowe z zabudową skupioną zakładaną w XIII i XIV wieku, rzędówki powstawały w okresie zaboru pruskiego, a wielodrożnicowe w wyniku nie planowanej rozbudowy wsi w wieku XX. Zespoły dworskie znajdują się w 19 miejscowościach. Do najokazalszych i najlepiej zachowanych należą zespoły w Nielubiu, Ryńsku, Sosnówce, Wałyczu, Węgorzynie i Wroniu.
Obiektami o znacznej wartości kulturowej są także cmentarze, kościoły, niektóre szkoły, karczmy, leśniczówki, budynki gorzelni, kuźni, plebani i mleczarni. Najcenniejsze znajdują się w Rejestrze Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków. Ewidencja stanowisk archeologicznych prowadzona do roku 1995 ujawniła 921 znalezisk. Największą ich koncentrację zlokalizowano w rejonie Małych Radowisk, Ludowic, Pływaczewa, Ryńska, Trzcianka i Wałyczyka.
Gmina Ryńsk jest jednostką administracyjną o cechach gminy podmiejskiej. Podstawą jej funkcjonowania jest produkcja rolnicza. Prawie 89% mieszkańców gminy związanych jest z rolnictwem.

Gmina Ryńsk ma duże walory przyrodnicze z uwagi na występowanie obszaru chronionego krajobrazu oraz obiektów indywidualnej ochrony przyrody. Na obszarze gminy występuje:
- rezerwat przyrody "Wronie",
- obszar kompleksu torfowiskowo-jeziorno-leśnego Zgniłka-Wieczno-Wronie,
- 14 pomników przyrody oraz użytki ekologiczne położone na terenach leśnych.

Znaczącym elementem środowiska przyrodniczego są zabytkowe parki. Na obszarze gminy znajduje się 21 zabytkowych parków o łącznej powierzchni 28,6 ha.
Teren gminy Ryńsk wzbogacają liczne jeziora. Do największych należą: Wieczno, Zamkowe, Sitno, Szczurkowskie i Radowiskie.
Część jezior charakteryzuje się korzystną dostępnością turystyczną i nadaje się do celów rekreacyjno-wypoczynkowych. Nad jeziorem "Wieczno" w Przydworzu położony jest znany w kraju ośrodek wypoczynkowy. Ośrodek dysponuje rozległą plażą, polem namiotowym, hotelem, domkami letniskowymi, parkingiem strzeżonym oraz bazą gastronomiczno-handlową. Na miejscu istnieje możliwość wypożyczenia sprzętu wodnego. Dla osób lubiących aktywny wypoczynek utworzono sieć szlaków turystycznych. Godne uwagi są również cztery gospodarstwa agroturystyczne.

 

Czytany 1369 razy Ostatnio zmieniany piątek, 05 styczeń 2018 09:50

Adres Gminy

Urząd Gminy Ryńsk
87-200 Wąbrzeźno
ul. Mickiewicza 21
tel.: (56) 687-75-00
fax.: (56) 450-27-02
skrzynka ePUAP: 8uj4g63pcd

Wyślij wiadomość do Urzędu Gminy

 

Galeria_Gmina_Ryńsk

Template Settings

Theme Colors

Cyan Red Green Oranges Teal

Layout

Wide Boxed Framed Rounded
Patterns for Layour: Boxed, Framed, Rounded
Top